7 stycznia 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dla członków najbliższej rodziny spadkodawcy zmiany oznaczają przede wszystkim możliwość przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia. Co jeszcze się zmienia?
Celem nowelizacji jest zagwarantowanie pewności prawnej co do momentu powstania obowiązku podatkowego.
Zgodnie z art. 1015 KC oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku, a brak takiego oświadczenia w tym terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza z mocy prawa.
Oznacza to, że spadkobierca może przyjąć spadek z mocy prawa w sytuacji, gdy nie złoży innego oświadczenia przed upływem wspomnianych wyżej sześciu miesięcy. A więc zrealizowanie przez podatnika obowiązków takich jak złożenie zeznania w terminie miesiąca od dnia przyjęcia spadku jest praktycznie niewykonalne. Ma to szczególnie negatywne skutki dla podatnika, biorąc pod uwagę konsekwencje karnoskarbowe.
Istota zmiany
Po zmianach obowiązek podatkowy przy nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia powstanie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, a nie przyjęcia spadku.
Nowelizacja przewiduje też dodatkowo korzystne zmiany dla członków najbliższej rodziny spadkodawcy. Obecnie mogą oni korzystać ze zwolnienia podatkowego od spadku, przy czym warunkiem jest między innymi zgłoszenie nabycia spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Zdarzają się jednak przypadki losowe, gdy zachowanie nawet tak długiego terminu nie jest możliwe, a brak złożenia zgłoszenia nabycia w powołanym terminie powoduje utratę zwolnienia i opodatkowanie nabytego spadku na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, czyli bez całkowitego zwolnienia, niezależnie od wartości nabytych rzeczy lub praw.
Po nowelizacji termin na dokonanie zgłoszenia nabycia spadku będzie przywracany na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że niezachowanie terminu nastąpiło bez jego winy.
Jeżeli organ podatkowy wyda decyzję w sprawie podatku od spadków i darowizn, a termin do złożenia zgłoszenia zostanie ostatecznie przywrócony, taka decyzja zostanie uchylona, a postępowanie podatkowe umorzone.
Dla kogo zmiany?
Regulacje dotyczące przywracania terminu do zgłoszenia dla członków najbliższej rodziny będą miały zastosowanie do spraw, w których nabycie spadku nastąpiło:
• od dnia wejścia w życie nowej ustawy;
• przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, jeżeli do tego dnia nie upłynął jeszcze termin do złożenia zgłoszenia.
Natomiast przepisy dotyczące obowiązku podatkowego będą stosowane, gdy uprawomocnienie się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia, wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego lub wydanie dokumentu stwierdzającego nabycie spadku przez inny niż sąd organ państwa obcego nastąpi od dnia wejścia w życie nowych regulacji.
Paulina Siekańska
Notariusz w Imielinie
