Od 1 czerwca 2024 roku notariusze w ściśle określonych przypadkach będą mieli obowiązek sprawdzenia, czy dokonano zastrzeżenia numeru PESEL w Rejestrze Zastrzeżeń Numerów PESEL, w pozostałych natomiast przypadkach zawsze MOGĄ dokonać sprawdzenia. Jeśli numer PESEL będzie zastrzeżony, notariusz odmówi dokonania czynności notarialnej. O czym należy wiedzieć?
Ustawa o ograniczaniu niektórych skutków kradzieży tożsamości wprowadziła możliwość zastrzeżenia przez osoby fizyczne posiadanego numeru PESEL. To ważny krok w ochronie przed kradzieżą tożsamości.
Zastrzeżenie numeru PESEL powoduje jednak zablokowanie numeru PESEL, które jest widoczne w Rejestrze Zastrzeżeń Numerów PESEL prowadzonym przez Ministra Cyfryzacji. Jeżeli PESEL został zastrzeżony, poszczególne instytucje będą miały obowiązek odmówić przeprowadzenia danej czynności. Ustawa wprowadza między innymi obowiązek sprawdzenia przez notariusza, czy numer PESEL osób stawających do czynności notarialnych nie został zastrzeżony.
Aby proces weryfikacji przez notariuszy przebiegał szybko i sprawnie, w prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną systemie teleinformatycznym Rejestry Notarialne utworzony został dodatkowy moduł, który pozwoli notariuszom na szybką łączność z Rejestrem Zastrzeżeń Numerów PESEL.
W praktyce notarialnej oznacza to obowiązek sprawdzenia przez notariusza, czy numer PESEL osób stawających do czynności notarialnych nie został zastrzeżony. Obowiązek ten będzie dotyczył zgodnie z brzmieniem ustawy Prawo o notariacie czynności takich jak:
- nabycie, zbycie lub obciążenie nieruchomości lub udziału w nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub udziału w nich,
- sporządzenie pełnomocnictwa do nabycia, zbycia lub obciążenia nieruchomości lub udziału w nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub udziału w nich.
W przypadku innych, często dokonywanych w kancelariach notarialnych czynności, takich jak na przykład: poświadczenie dziedziczenia, umowa przedwstępna czy umowa majątkowa małżeńska, notariusze będą mogli dokonać weryfikacji zastrzeżenia numeru PESEL i odmówić dokonania czynności, jeśli weryfikacja ujawni zastrzeżenie numeru PESEL.
Jak zatem należy przygotować się do wizyty w kancelarii notarialnej?
Wystarczy przed umówioną wizytą odwołać zastrzeżenie (online jest to możliwe także w trakcie wizyty, gdyż odbywa się w czasie rzeczywistym), korzystając z serwisu mObywatel.gov.pl, w aplikacji mObywatel lub osobiście w dowolnym urzędzie gminy. Po dokonaniu czynności notarialnej numer PESEL będzie można ponownie zastrzec.
Najważniejsze jest to – o czym rzadko mówi się w mediach – że zastrzeżenie numeru PESEL jest widoczne i obowiązujące dla każdej instytucji, to znaczy jeżeli blokujemy PESEL na potrzeby bankowe, to automatycznie zablokujemy sobie możliwość dokonania czynności notarialnej.
Po stwierdzeniu przez notariusza, że numer PESEL stawającego jest zablokowany, notariusz może sporządzić protokół odmowy dokonania czynności. To wiąże się z obowiązkiem poniesienia dodatkowego kosztu w wysokości minimum 246 zł.
Notariusz Paulina Siekańska
